بنزین

در مورد سهمیه‌بندی

‫با اعمال سهمیه‌بندی و قیمت‌های جدید بنزین، موجی از اعتراض‌ها و ناراحتی‌ها، فضای مجازی رو فرا گرفت. در این بین اما، من چندان هم مخالف گرون شدن و کم شدن سهمیه‌ها نبودم. از اون طرف دیدم که ریزبلاگ جای خوبی برای بحث در این باره نیست و برای واضح‌تر کردن موضعم، تصمیم گرفتم اون رو در قالب بلاگ بنویسم.

‫این نوشته هم ثابت نیست و ممکنه در روزهای آینده باشنیدم نظرات دیگران، به‌روز بشه.

‫خب بریم سر اصل مطلب…

چرا فکر می‌کنم روش فعلی، چندان هم بد نیست؟

‫خب باید دید روش فعلی اصلاً چی هست…

‫ایده اینه که تا یک سقفی، قیمت بنزین پنجاه درصد گرون بشه و در ازای این گرون شدن، یه کمک‌هزینه‌ای به هر خانوار داده بشه. اگه کسی خواست بیش‌تر از اون سقف بنزین مصرف کنه،‌ باید جریمه‌اش رو بده و افزایش قیمت به دویست درصد می‌رسه.


‫‫برای پرداختن بهتر به ایده، سعی می‌کنم چند تا سوال مطرح کنم…


‫چرا سقف داشته باشه؟

‫همون‌طور که احتمالاً می‌دونید، قیمت بنزینی که شما می‌زنید، حتا با افزایش پنجاه درصدی، خیلی کم‌تر از قیمت واقعی و تموم‌شدهٔ بنزینه. دولت برای هر لیتر بنزینی که داره زده می‌شه، از محل فروش پول نفت خام، یارانه می‌ده. این یارانه مقدار ثابتی داره و اگه بخواد به صورت عادلانه بین همه تقسیم بشه، باید محدود باشه، وگرنه مجموع مقدار بنزینی که زده می‌شه، زیاد می‌شه و از اون حد تجاوز می‌کنه. از طرف دیگه، هرجا یارانهٔ بی حساب و کتاب هست، فساد هم در قالب رانت و قاچاق از کنارش رشد می‌کنه. پس راهکار مناسب اینه که کمک دولتی، به اندازهٔ نیاز شخصی افراد داده بشه.

‫اصلاً چه کاریه بنزین رو گرون کنیم، بعد پول بدیم؟

‫خب… توی اون حالت قبلی، هرکسی که ماشین نداشت، حمایت دولتی رو نمی‌گرفت و هرکسی که چندتا ماشین داشت یا بیش‌تر بنزین می‌زد کمک بیش‌تری می‌گرفت که خب از اساس مسخره است.

‫توی این حالت، بر اساس جمعیت خانواده، بهشون کمک‌هزینهٔ بنزین داده می‌شه که نسبت به حالت قبلی عادلانه‌تره، هرچند من با خود این ایده مشکل دارم و معتقدم  در حالت ایده‌آل به جای دادن کمک‌هزینهٔ بنزین، باید مالیات و عوارض استفاده از بنزین هم گرفته بشه.

‫دو لیتر در روز سهمیه کم نیست؟

‫نه. چون قرار نیست شما هرروز ماشینتون رو بردارید و ببرید بیرون. خودروی شخصی، یه وسیلهٔ تفریحیه، نه ابزار کار. از اون طرف با توجّه به تجمیع سهمیه‌ها، می‌تونید با مصرف نکردن و انباشتن بنزینتون در چند ماه، مقدار زیادی بنزین ذخیره کنید که بتونید باهاش به مسافرت و… برید.

‫گرون شدن بنزین، قیمت اجناس رو گرون نمی‌کنه؟

‫منطقاً نباید بکنه. مطالعات نشون می‌دن که هزینه‌های حمل و نقل به صورت متوسّط بین یک تا پنج درصد از هزینه‌های تولید و عرضهٔ اجناس رو تشکیل می‌ده و سوخت، خودش بخشی از هزینه‌های حمل و نقله. هزینه‌های دیگهٔ حمل و نقل، شامل استهلاک، مالیات، عوارض و… می‌شه. تازه همون سوخت هم در اکثر موارد حمل و نقل اجناس، بنزین نیست و گازوئیله که قیمتش بسیار پایین‌تره. حالا ممکنه تولیدکننده‌ای به این بهانه قیمت جنسش رو بالا ببره که اون دیگه ناشی از سوءفرصت‌طلبی اون فرده و ارتباطی به این بحث نداره.

‫نباید اول حمل و نقل عمومی تقویت بشه، بعد بنزین رو گرون کنن؟

‫این موضوعیه که همیشه بهش نگاه وارونه شده و همین نگاه، اون رو تبدیل به یک مسئلهٔ مرغ و تخم‌مرغ کرده. از اون‌جایی که در شهرسازی با توجّه به هزینه‌های بالایی که از جیب مردم تأمین می‌شه رفع خلاءها و نیازهای موجود در اولویته، تا وقتی نیاز به حمل و نقل عمومی حس نشه، اقدامی هم در راستای تقویتش انجام نمی‌شه. در شرایطی که هرکسی بتونه به راحتی از خودروی خودش استفاده کنه، دیگه تقویت حمل‌ونقل عمومی جزو اولویت‌ها حساب نمی‌شه، بلکه اولیت می‌شه گسترش زیرساخت شهری برای عبور و مرورو خودروهای شخصی که البته ثابت هم شده هرگز مشکلی رو رفع نمی‌کنه و از قضا باعث حضور بزرگ‌تر مشکل در آینده‌ای نزدیک می‌شه.

‫حالا چی‌کار کنیم؟

‫بهترین کاری که در این شرایط می‌شه کرد اینه که به خودمون و بقیهٔ افراد کرهٔ زمین احترام بگذاریم و به جای استفاده از خودروی شخصی، از پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری و حمل و نثل عمومی استفاده کنیم. از طرف دیگه هم می‌تونیم گروه‌هایی برای فرهنگ‌سازی استفاده از دوچرخه و پیاده‌روی به‌جای خودروی شخصی تشکیل بدیم و توش از شهرداری و دولت بخوایم که ناوگان حمل‌ونقل عمومی رو گسترش بده.

‫شما چی فکر می‌کنید؟ نظراتتون رو در پاسخ بنویسید تا به نوشته بیفزایمشون.